Niniejszy dokument jest pierwszym wynikiem zgromadzenia dostosowawczego ds. kultury na rzecz sztucznej inteligencji, które zainicjowano w przestrzeni danych i w którym wzięło udział około 400 specjalistów. Mapuje wyniki konsultacji społecznych, identyfikuje obszary konsensusu, tarć i niepewności oraz wskazuje tematy, które wymagają dalszej eksploracji. W dokumencie wskazano dwie grupy opiniodawcze: osoby wyznaczające granice (32 % respondentów), krytyczne wobec stosowania sztucznej inteligencji i poszukujące możliwości (68 %), opowiadające się za jej przyjęciem. Grupy te nie są biegunowymi przeciwieństwami; Reprezentują one raczej czasami sprzeczne poglądy, które wielu z nas uważa za wymagające uznania i wyważenia.
Przeczytaj dokument w całości, aby zapoznać się z kluczowymi tematami i spostrzeżeniami, które pojawiły się w wyniku tego ćwiczenia, i zapoznaj się z kluczowymi spostrzeżeniami poniżej. Obejmują one między innymi określanie i obronę pozycji i obowiązków sektora, pozycjonowanie danych dotyczących dziedzictwa jako odpowiedzialnego materiału szkoleniowego w zakresie sztucznej inteligencji, wykorzystywanie sztucznej inteligencji w sposób odpowiedzialny za klimat lub zapobieganie utrwalaniu uprzedzeń, gdy sztuczna inteligencja jest wykorzystywana z danymi dotyczącymi dziedzictwa.
Dokument i podejście zostały opracowane przez Fundację Europeana i Holenderski Instytut Sound & Vision w imieniu wspólnej europejskiej przestrzeni danych dla dziedzictwa kulturowego.
Najważniejsze spostrzeżenia
Nasza społeczność zgadza się, że sztuczna inteligencja nie jest ani świętym Graalem, ani zagrożeniem egzystencjalnym - istnieje potrzeba kształtowania naszych własnych narracji i opowiadania się za rozwiązaniami sektorowymi.
Istnieją tarcia, jeśli chodzi o zrównoważenie promowania procesów pracy wspieranych przez sztuczną inteligencję z pytaniami dotyczącymi tempa: Kiedy przyspieszyć, a kiedy zwolnić.
Istnieje zgoda co do potrzeby włączenia zrównoważenia środowiskowego już w fazie projektowania do narzędzi sztucznej inteligencji.
Panuje zgoda co do potrzeby zrównoważenia rozwoju technologicznego z podnoszeniem kwalifikacji oraz co do naszej wspólnej odpowiedzialności za edukowanie odbiorców. Istnieją jednak tarcia wokół tego, jakie umiejętności stanowią umiejętność korzystania ze sztucznej inteligencji i wymagany poziom wiedzy technicznej.
Panuje zgoda co do tego, jak ważne jest budowanie współpracy opartej na wspólnych wartościach, a nie na wykorzystywaniu danych, oraz co do wspierania podejścia międzysektorowego i międzynarodowego, w tym partnerstw poza Europą.
Potencjalne możliwości dalszych prac obejmują opracowanie zasad współpracy, gromadzenie studiów przypadków i podkreślanie obszarów naszej wyjątkowej wiedzy fachowej, które mogłyby wspierać współpracę międzysektorową.
Opierając się na tych spostrzeżeniach, w dokumencie przedstawiono również kierunki dalszych prac społecznych i zaproponowano zestaw priorytetów, plan działania i natychmiastowe kolejne kroki. Prace te stanowią punkt wyjścia do pogłębionego, stałego dialogu w ramach społeczności zajmującej się cyfrowym dziedzictwem kulturowym na temat jej zaangażowania w technologie sztucznej inteligencji i stanowiska w ich sprawie.
Co jeszcze kryje się za sztuczną inteligencją w przestrzeni danych?
Aby społeczność zajmująca się cyfrowym dziedzictwem kulturowym mogła odegrać znaczącą rolę w rozwoju sztucznej inteligencji, musi najpierw opracować wspólną wizję. Jednak niejasne stosowanie terminów takich jak etyczna, godna zaufania i partycypacyjna sztuczna inteligencja, w połączeniu z brakiem konkretnych praktyk, które sprawiłyby, że pojęcia te stałyby się namacalne, powoduje złożoność i niepewność. W miarę jak inicjatywa Europeana i jej partnerzy rozszerzają wspólną europejską przestrzeń danych dotyczących dziedzictwa kulturowego, pojawia się pilne pytanie: jaką rolę powinna odgrywać przestrzeń danych w odpowiedzialnym rozwoju i przyjmowaniu sztucznej inteligencji?
Aby odpowiedzieć na to ważne pytanie, pracujemy nad kształtowaniem wspólnego zrozumienia i wspólnej wizji poprzez wydarzenia takie jak międzywspólnotowe warsztaty stowarzyszenia Europeana Network na temat kultury na rzecz sztucznej inteligencji, które odbędą się w dniach 27–28 października 2025 r. w SMK – Galerii Narodowej Danii w Kopenhadze. Zorganizowany przez EuropeanaTech, we współpracy z SMK, AI4LAM, Niderlandzkim Instytutem Sound & Vision i inicjatywą Europeana, zgromadzi 30 członków ENA, aby przeanalizować nowe spostrzeżenia Zgromadzenia, podzielić się perspektywami z ich obszarów wiedzy specjalistycznej i przyczynić się do stanowiska sektorowego w sprawie odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji. Wyniki warsztatów zostaną uchwycone w artykule, który zapewnimy szerokie rozpowszechnienie w odpowiednim czasie, aby szersza publiczność mogła śledzić pojawiające się spostrzeżenia i czerpać z nich korzyści.
Po warsztatach Fundacja Europeana i SMK zorganizują webinarium polityczne wysokiego szczebla na temat kultury i sztucznej inteligencji w przestrzeni danych. Webinarium zgromadzi decydentów i ekspertów z Danii i całej Europy, z szeroką publicznością internetową i wybraną grupą uczestników obecnych na miejscu. Będzie ona opierać się na spostrzeżeniach i dyskusjach z warsztatów ENA.
Zgromadzenie Ogólne ENA 2025 w dniu 13 listopada 2025 r. skupi się również na sztucznej inteligencji, badając, w jaki sposób ENA i jej społeczności angażują się w sztuczną inteligencję.
Ponadto partnerzy zajmujący się przestrzenią danych wezmą udział w dorocznej konferencji AI4LAM „AI Everywhere, All at Once”, która odbędzie się w dniach 3–5 grudnia 2025 r. w British Library w Londynie. W szczególności z niecierpliwością czekamy na wygłoszenie przemówienia pt. „Kultura dla sztucznej inteligencji: sformułowanie dostosowania” w dniu 4 grudnia.
Przeczytaj artykuł
Cieszymy się, że podejmujemy wszystkie te kroki i zapraszamy do zaangażowania się i pełnego przeczytania dokumentu.