We wspólnej europejskiej przestrzeni danych na potrzeby strategii w zakresie dziedzictwa kulturowego na lata 2025–2030 określono wizję i priorytety przestrzeni danych do 2030 r. Przedstawiono w nim wspólną wizję opracowaną wspólnie przez Komisję Europejską, państwa członkowskie – za pośrednictwem grupy ekspertów ds. wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących dziedzictwa kulturowego (CEDCHE) – oraz inicjatywę Europeana. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się, co przyniesie nadchodzące lata dla przestrzeni danych.
Wspólna wizja
W strategii określono wspólną wizję rozwoju przestrzeni danych, która nadal otwiera i demokratyzuje dostęp do dziedzictwa kulturowego; usprawnia przepływ danych w celu wspierania tworzenia wartości, innowacji i konkurencyjności w Europie; dostosowuje się do potrzeb uczestników i rozwoju technologicznego oraz angażuje zróżnicowaną społeczność, służąc jednocześnie etycznej, ukierunkowanej na człowieka transformacji cyfrowej sektora.
Określono w nim ścieżkę dalszego rozwoju i zwiększania skali przestrzeni danych w uzupełnieniu istniejącej infrastruktury strategicznej, wykorzystując prace inicjatywy Europeana z ostatnich dwudziestu lat i zapewniając ciągłą wartość wcześniejszych inwestycji, przy jednoczesnym dodaniu nowych zdolności i funkcji oraz dostosowaniu do podstawowych zasad europejskiej przestrzeni danych i potrzeb sektora.
Trzy priorytety i trzy zagadnienia przekrojowe
W strategii określono trzy priorytety:
Opracowanie solidnej i interoperacyjnej infrastruktury przestrzeni danych przy jednoczesnym zwiększeniu różnorodności i jakości oferty danych. Obejmuje to zwiększenie zarówno ilości, jak i różnorodności danych oraz mechanizmów udostępniania w przestrzeni danych, umożliwiając instytucjom dziedzictwa kulturowego większą kontrolę nad tym, w jaki sposób udostępniają swoje dane. Obejmuje to również zapewnienie interoperacyjności z innymi przestrzeniami danych, a także inicjatywy europejskie, krajowe i regionalne mające na celu ułatwienie wymiany danych. Szczególny nacisk kładzie się w nim na zwiększenie liczby wielojęzycznych treści wysokiej jakości, zbiorów danych 3D i innych wzbogaconych rodzajów danych.
Ułatwienie dostępu do danych dotyczących dziedzictwa w celu pobudzenia ponownego wykorzystywania tych danych wśród obecnych i nowych odbiorców, rynków i sektorów, a także w innych przestrzeniach danych i inicjatywach dotyczących dziedzictwa kulturowego. Przestrzeń danych będzie służyć różnym odbiorcom, od specjalistów ds. dziedzictwa kulturowego i badaczy po naukowców zajmujących się danymi, twórców sztucznej inteligencji i ciekawych użytkowników. Dane dotyczące dziedzictwa kulturowego będą cenne dla szkolenia europejskich systemów sztucznej inteligencji, zapewniając, aby bogactwo kulturowe i różnorodność językowa Europy były reprezentowane w modelach sztucznej inteligencji.
Wspieranie transformacji cyfrowej sektora poprzez budowanie zdolności, tworzenie sieci kontaktów i innowacje. Celem jest umożliwienie specjalistom i instytucjom zarówno przyczynienia się do przestrzeni danych, jak i czerpania z niej korzyści, co zwiększy zdolność społeczności do stymulowania skalowalnych i zrównoważonych zmian. Obejmuje to przyspieszenie odpowiedzialnego przyjmowania nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, XR, 3D i powiązane otwarte dane. Skupienie się na budowaniu zdolności i włączeniu zapewni wszystkim instytucjom, niezależnie od ich wielkości, dostęp do narzędzi cyfrowych i szkoleń.
Trzy przekrojowe tematy – sztuczna inteligencja, trójwymiarowość i wielojęzyczność – mające głęboki wpływ na wdrażanie, zwiększanie skali i powodzenie przestrzeni danych są obecne w celach wszystkich trzech priorytetów.
Zmieniający się kontekst
Strategia ta jest szczególnie istotna w dzisiejszym kontekście. Zmieniający się krajobraz geopolityczny i pogarszające się warunki klimatyczne wymagają planowania z wyprzedzeniem i wzmocnienia odporności i bezpieczeństwa w celu ochrony naszych wspólnych danych o dziedzictwie wynikających z wysiłków na rzecz cyfryzacji z całej Europy. Dostęp do danych znajduje się w centrum planu działania Komisji Europejskiej na rzecz sztucznej inteligencji na kontynencie, którego celem jest wykorzystanie sztucznej inteligencji do zwiększenia konkurencyjności Europy przy jednoczesnym zachowaniu jej wartości i przeciwdziałaniu zagrożeniom stwarzanym przez sztuczną inteligencję. Rozwój przestrzeni danych jest również jednym z sztandarowych działań w kompasie kultury, strategicznych ramach UE na rzecz kultury, które sygnalizują nowe ambicje w tym zakresie.
Jednocześnie strategia nadal wspiera cele w zakresie cyfryzacji określone w zaleceniu Komisji Europejskiej w sprawie wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących dziedzictwa kulturowego z 2021 r. i opiera się na osiągnięciach inicjatywy Europeana od czasu jej uruchomienia w 2008 r.
Strategia w działaniu
W 2026 r. podejmiemy konkretne kroki w celu realizacji trzech priorytetów tematycznych i trzech przekrojowych tematów strategii w zakresie przestrzeni danych na lata 2025–2030. Przeczytaj, w jaki sposób Fundacja Europeana będzie kontynuować te prace w 2026 r. poprzez konkretne działania w biznesplanie na 2026 r.