Punti ewlenin minn 15-il sena
Bit-tnedija tas-sit web tal-Europeana fl-2008, l-Unjoni Ewropea ħadet pass importanti biex tiżgura li l-Ewropa tkun tista' tieħu s-sjieda tad-diġitalizzazzjoni tal-wirt tagħha u tagħmlu parti integrali mill-futur tagħha. Fit-tnedija, is-sit web tal-Europeana offra aċċess għal 4.5 miljun oġġett ta’ wirt kulturali; illum, joffri aċċess għal 57 miljun, li ħafna minnhom huma liċenzjati b'mod miftuħ u jistgħu jerġgħu jintużaw mingħajr restrizzjonijiet minn studenti, professjonisti jew imħuħ kurjużi. Iż-żieda tirrifletti 15-il sena ta’ esperimentazzjoni, innovazzjoni u kollaborazzjoni fl-Inizjattiva Europeana.
Tlabna lil Harry Verwayen, Direttur Ġenerali tal-Fondazzjoni Europeana, Rob Davies, President tal-Assoċjazzjoni tan-Network Europeana u Marie-Véronique Leroi, President tal-Forum tal-Aggregaturi tal-Europeana, biex jirriflettu dwar il-punti ewlenin tagħhom minn dawn l-aħħar 15-il sena.
Harry jidentifika enfasi partikolari bħala, “L-allinjament tal-aċċess diġitali tal-wirt madwar l-Ewropa bis-saħħa tal-oqfsa u l-istandards tagħna. Tejjibna l-kwalità tad-data tagħna sabiex aktar nies ikunu jistgħu jużawha għal aktar affarijiet, għamilna kampanja għal liċenzji miftuħa, u ħdimna ħafna biex id-data tagħna u t-teknoloġija tagħna jaħdmu ma’ servizzi u sistemi oħra. Dan kollu wassal għal alternattiva miftuħa, pubblika u orjentata lejn is-soċjetà għall-pjattaformi privati fejn id-data hija monopolizzata u l-wirt kulturali jiġi kkummerċjalizzat.”
L-inkoraġġiment ta’ konnessjonijiet personali u sinifikanti bejn in-nies u l-wirt kulturali tagħhom kien importanti wkoll għal Harry: “Think of participatory initiatives like Transcribathon, Built with Bits, the annual Digital Storytelling Festival and GIF IT UP. Personalment ħadt pjaċir u ġejt imċaqlaq mill-kampanja Europeana 1914-1918, li għaliha aktar minn 2,000 persuna kkontribwew l-istorja personali tagħhom.”
Harry jisħaq fuq l-importanza ta’ “kollaborazzjoni u ħidma f’tim” f’dawn il-kisbiet, u hija kollaborazzjoni li Rob Davies jgħodd ukoll bħala punt fokali mill-aħħar 15-il sena. “B’sħubija dejjem tikber u diversa li qed toqrob lejn il-5,000, l-aktar network importanti tal-Ewropa għall-wirt diġitali kompla jiżviluppa fil-potenzjal u joffri lill-professjonisti l-opportunità li jagħmlu konnessjonijiet ġodda.”
Marie-Véronique kienet ispirata b’mod partikolari mill-“Europeana280”, fejn kull Stat Membru kien mistenni jipprovdi żewġ oġġetti emblematiċi b’liċenzja miftuħa lill-Europeana biex tinbena ġabra pan-Ewropea ta’ kapolavuri. Il-proċess biex dawk l-oġġetti jkunu aċċessibbli u miftuħa kien twil u tedjanti iżda r-riżultat kien li ninvolvu ruħna u għamilna kburin!”.
Ħidma fil-qalba tal-ispazju komuni Ewropew tad-data għall-wirt kulturali
Filwaqt li l-istorja ta’ 15-il sena tal-Inizjattiva Europeana tgħodd ħafna punti ewlenin, wieħed reċenti jispikka: mill-2022, l-Inizjattiva hija fil-qalba tal-ispazju komuni Ewropew tad-data għall-wirt kulturali, inizjattiva ewlenija tal-Kummissjoni Ewropea biex titħaffef it-trasformazzjoni diġitali tas-settur kulturali tal-Ewropa.
Harry jinnota li din, “Mhijiex koinċidenza... fuq livell kunċettwali, l-ispazju tad-data huwa mibni madwar l-istess prinċipji u ideali li wasslu għall-ħolqien ta’ Europeana 15-il sena ilu: il-ftuħ, il-kollaborazzjoni, u l-konvinzjoni li l-wirt kulturali diġitali huwa ġid pubbliku li għandu jkun apprezzat u proprjetà konġunta.”
Marie-Véronique tqis ukoll li l-ispazju tad-data jibni fuq il-kisbiet tal-Europeana: “Il-15-il sena esperjenza tagħha wrew il-kapaċità tal-Inizjattiva li tkun pijuniera fil-qasam tal-wirt kulturali diġitali li jinkludi l-evoluzzjoni, l-innovazzjoni u t-trasformazzjoni mill-perspettiva teknika għal dik tal-bniedem.”
Rob jaqsam dan is-sentiment: “Bl-iżvilupp ta’ mudell operattiv ta’ suċċess u ekosistema sostnuta madwar l-Ewropa kollha għall-ġbir u l-aċċess għall-wirt kulturali diġitali, u l-bini flimkien ma’ dan ta’ network interdixxiplinari ta’ professjonisti u utenti, l-Inizjattiva Europeana bdiet turi x’jista’ jinkiseb fl-isfera tal-wirt kulturali diġitali.”
Bil-kisbiet tal-Inizjattiva Europeana bħala l-pedament tagħha, kollha jistennew bil-ħerqa l-opportunitajiet li joffri l-ispazju tad-data. Marie-Véronique tittama li tkun strumentali biex, “Tagħmel firxa usa’ ta’ data disponibbli għaċ-ċittadini, trawwem l-użu mill-ġdid tagħha u tappoġġa t-trasformazzjoni diġitali tas-settur. Dawn huma opportunitajiet li l-Inizjattiva Europeana diġà qed tħaddan.”
Rob hija eċċitata dwar kif, “jista’ jinħoloq spazju tad-data pubbliku multilingwi għall-aċċess, il-ġestjoni u t-tqabbil ta’ kwalunkwe data disponibbli dwar il-wirt kulturali - u potenzjalment aspetti oħra tal-kultura, li jappoġġa l-ħtiġijiet ta’ dawk li jfasslu l-politika, tal-edukaturi, tal-professjonisti, tar-riċerkaturi u tal-utenti mill-ġdid bl-istess mod.”
Harry huwa ispirat mill-enfasi li l-ispazju tad-data se jqiegħed fuq il-prinċipju tas-sovranità: “Dan ifisser li s-sidien tad-data - għall-kuntrarju tal-pjattaformi - se jżommu l-kontroll tad-data tagħhom u x’jista’ jsir biha. Bl-appoġġ tal-istruttura teknoloġika u l-oqfsa ta’ governanza tad-data, is-sidien tad-data se jkunu jistgħu jagħmlu d-data tagħhom kondiviża fis-sors għal parteċipanti oħra fl-ispazju tad-data, għall-użu fi spazji oħra tad-data, u lil hinn - b’mod identifikat u sigur. In-nies se jkollhom kontroll tal-ambjent diġitali tagħhom u se jkunu jistgħu jipparteċipaw b’mod aktar sħiħ fil-ħolqien u l-użu tiegħu.”
Nirrikonoxxu l-isfidi
Filwaqt li l-15-il sena preċedenti tal-Inizjattiva Europeana joffru ħafna punti ewlenin, u l-15-il sena li ġejjin ħafna opportunitajiet, hemm ukoll sfidi. Harry jinnota li, "L-Ewropa - u d-dinja kollha - għaddejja minn bidliet rapidi u fis-sistema kollha, minn emerġenza klimatika qawwija għal sfidi soċjoekonomiċi u ġeopolitiċi kumplessi. Biex is-settur tal-wirt diġitali jibqa’ rilevanti, irridu nieħdu rwol attiv fit-trasformazzjoni tripla tal-Ewropa u fid-dimensjonijiet soċjali, ambjentali u diġitali tagħha.”
L-isfidi se jinkludu mudelli ta’ kooperazzjoni; kif jgħid Harry, “Is-suċċess tal-ispazju tad-data se jiddependi ħafna fuq il-kontribut u l-involviment tal-istituzzjonijiet u l-professjonisti tal-wirt kulturali, kif ukoll fuq l-impenn kontinwu mill-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha.”
Barra minn hekk, “It-teknoloġiji l-ġodda jġibu magħhom kemm sfidi kif ukoll opportunitajiet,” tgħid Rob. “L-Intelliġenza Artifiċjali hija forsi l-eżempju attwali l-aktar ovvju. L-Europeana tista’ tgħin biex jiġu definiti u kkonsolidati l-aħjar prattiki dwar l-użu ta’ tali teknoloġiji fis-settur tal-wirt kulturali, filwaqt li tgħin biex jittaffew ir-riskji tal-investiment.”
Hija sentiment kondiviż minn Marie-Véronique: “L-iżvilupp ta’ spazju tad-data se jirrikjedi aġilità fil-ġestjoni tad-data, u se jkun meħtieġ li jsiru konnessjonijiet aktar b’saħħithom ma’ tipi ġodda ta’ data bħal mudelli 3D.”
Fil-15-il sena li ġejjin!
Fejn jittamaw Harry, Rob u Marie-Véronique l-Inizjattiva Europeana se tkun fl-2038?
Rob tgħid li, “Billi nlaqqgħu aktar it-tliet pilastri tal-Inizjattiva Europeana u billi naħdmu aktar mill-qrib mal-udjenzi, is-sħab u n-networks tagħna, nemmen li jista’ jiġi żviluppat ambjent aktar armonizzat u komunikattiv għall-ġbir, il-kondiviżjoni, il-governanza u l-użu tad-data u l-kontenut tal-wirt kulturali diġitali.”
Marie-Véronique tgħid, “Nixtieq li l-inizjattiva Europeana timxi ’l quddiem fit-triq tal-istandardizzazzjoni u l-interoperabbiltà u taqdi r-rwol ewlieni fit-twassil u ż-żamma ta’ komponenti ewlenin tal-ispazju tad-data bħal identifikaturi persistenti u vokabularji semantiċi arrikkiti għall-wirt kulturali.”
Harry jgħid, “Il-viżjoni tiegħi għall-Inizjattiva Europeana hija waħda ta’ ħidma kollaborattiva u azzjoni kollettiva. Billi niffaċilitaw ir-riflessjoni kondiviża, id-djalogu miftuħ u l-azzjoni konġunta, nittama li nistgħu nikkontribwixxu għal ambjent diġitali b’saħħtu - wieħed li huwa bbażat fuq il-valuri, għandu n-nies fiċ-ċentru u huwa mħaddem mill-kultura.”