Ag an dara himeacht bliantúil de chuid ECHOES in Poznań na Polainne an 18 Márta, shínigh Harry Verwayen, Ard-Stiúrthóir Fhondúireacht Europeana agus comhordaitheoir an chuibhreannais spáis sonraí, agus Xavier Rodier, stiúrthóir Maison des Sciences sociales et des Humanités Val de Loire (CNRS) agus comhordaitheoir ECHOES, gealltanas comhpháirteach go poiblí chun an comhar idir an dá thionscnamh a neartú. Aithnítear sa ráiteas comhlántacht an spáis choitinn sonraí Eorpaigh don oidhreacht chultúrtha agus an Néil Oidhreachta Cultúrtha agus a gcaidreamh a threisíonn a chéile. Leagtar amach ann naoi ngealltanas nithiúla chun leas a bhaint as a n-acmhainneacht chomhcheangailte.
Is é an spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha (‘spás sonraí’) bonneagar poiblí na hEorpa chun rochtain ar shonraí oidhreachta cultúrtha ilteangacha ardcháilíochta a dhaonlathú. Fágann sé go bhfuil sé éasca sócmhainní digiteacha na hoidhreachta cultúrtha agus a meiteashonraí – sonraí foinseacha – a chomhroinnt, a aimsiú, a rochtain agus a athúsáid. Tacaíonn sé le raon leathan úsáidí gairmiúla agus pearsanta, ó oideachas agus taighde go tionscail chruthaitheacha, turasóireacht, na meáin agus forbairt IS, agus feidhmíonn sé mar fhoinse do spásanna sonraí Eorpacha eile. Maoinítear é trí Chlár an Aontais don Eoraip Dhigiteach agus tá sé mar chuid d’éiceachóras níos leithne de 14 spás sonraí idir-inoibritheacha i réimsí straitéiseacha agus leasa phoiblí. Tá na spásanna sonraí sin lárnach sa Straitéis Eorpach maidir le Sonraí, lena dtugtar le chéile bonneagair sonraí agus creataí rialachais ábhartha chun comhroinnt sonraí a éascú agus chun leas a bhaint as acmhainneacht na sonraí le haghaidh na nuálaíochta, an gheilleagair agus na sochaí. Tógann an spás sonraí don oidhreacht chultúrtha ar éachtaí Thionscnamh Europeana, le tacaíocht pholaitiúil agus airgeadais ón gCoimisiún Eorpach agus ó Bhallstáit an AE le níos mó ná € 200 milliún ó seoladh é i 2008. Faigheann an spás sonraí tacaíocht ó phobal gníomhach daonlathach daoine aonair trí Chomhlachas Líonra Europeana agus ó eagraíochtaí trí Fhóram Comhbhailitheoirí Europeana. Ina chéim forbartha agus scálú, tá sé ar cheann de na spásanna sonraí is airde go dtí seo.
Is é an Néal Comhoibríoch Eorpach don Oidhreacht Chultúrtha (‘Néal na hOidhreachta Cultúrtha’) bonneagar digiteach comhoibríoch na hEorpa don taighde, don eolaíocht agus don nuálaíocht san oidhreacht chultúrtha. Cuirfidh sé timpeallacht chomhroinnte ar fáil lena gceadófar rochtain gan uaim ar shonraí, feidhmchláir, seirbhísí agus gníomhaithe idirnasctha agus saibhrithe a bhaineann le sócmhainn oidhreachta. Le harduirlisí digiteacha agus sreafaí oibre úrscothacha, cumasóidh an Néal glúin nua léirithe digiteacha-iomlánacha atá saibhir go séimeantach, a tháirgtear i dteannta a chéile, d’aon chineál sócmhainní oidhreachta, ar a dtugtar Leathchúplaí Digiteacha Oidhreachta, a chruthú agus a anailísiú. Ina theannta sin, tá sé d’aidhm ag an Néal comhar a éascú i measc gníomhaithe éagsúla i réimse na hoidhreachta cultúrtha – ó thaighdeoirí agus gairmithe oidhreachta go hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha agus fiontair phríobháideacha, agus ar an gcaoi sin pobal comhtháite a chruthú a bheidh bunaithe ar chleachtais, prionsabail agus creataí comhroinnte le haghaidh oibre agus malartaithe, an Comhchoiteann Dhigiteach. Maoinítear an Néal tríd an gclár Fís Eorpach le hinfheistíocht iomlán €110 milliún, rud a fhágann gurb é an infheistíocht is mó atá ag an gclár i dtionscnamh a bhaineann leis an oidhreacht. Tá an Néal á dhearadh agus á chur chun feidhme faoi láthair ag tionscadal ECHOES, agus cistiú á thabhairt ag Fís Eorpach freisin do thionscadail arb é is aidhm dóibh uirlisí agus feidhmiúlachtaí breise a fhorbairt agus iad a thástáil trí chásanna fíorúsáide.
Agus róil ar leith á gcomhlíonadh acu agus iad ag freagairt do riachtanais éagsúla, cruthaíonn an spás sonraí agus an Néal Oidhreachta Cultúrtha le chéile breisluach d’earnáil na hoidhreachta cultúrtha agus cuireann siad tairbhí inbhraite ar fáil d’Institiúidí oidhreachta cultúrtha, do ghairmithe, do thaighdeoirí, d’fhiontair phríobháideacha sa réimse agus do phobail sonraí oscailte.
Go comhpháirteach, cuireann an spás sonraí agus an Néal feabhas ar na deiseanna chun an oidhreacht dhigiteach a chomhroinnt, a thaiscéaladh agus a chlaochlú ar scála, rud a thacaíonn le caomhnú, tuiscint, scaipeadh agus luachshocrú na hoidhreachta cultúrtha san Eoraip. Tá sé sin ailínithe go hiomlán le tosaíochtaí beartais an Aontais mar a chuirtear in iúl iad sa Chompás Cultúir don Eoraip, sa Straitéis Eorpach maidir le Sonraí, i gCreatchlár reatha Fís Eorpach um Thaighde agus um Fhorbairt Theicneolaíoch, agus i Moladh 2021 ón gCoimisiún Eorpach maidir le spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha.
Tá róil chomhlántacha ag an dá thionscnamh agus chuirfeadh ailíniú a gcuspóirí agus a dtosaíochtaí, chomh maith lena n-idir-inoibritheacht theicniúil, ar chumas phobal na hoidhreachta cultúrtha an tacar uasta tairbhí a bhaint amach agus bogadh i dtreo bealach nua oibre.
Ar an gcúis sin, geallann an spás sonraí agus an Néal go ndéanfaidh siad an méid seo a leanas go comhpháirteach:
Caighdeáin agus prionsabail chomhroinnte
- Caighdeáin idir-inoibritheacha idir an dá thionscnamh a chaomhnú, go háirithe trí Shamhail Sonraí Europeana agus an Leath-Ointeolaíocht Dhigiteach Oidhreachta a ailíniú.
- Straitéisí comhbheartaithe maidir le cearta maoine intleachtúla a ghlacadh, go háirithe maidir le ráitis chearta le haghaidh na hoidhreachta cultúrtha agus sonraí taighde, agus ag an am céanna tacú le sonraí oscailte agus prionsabail foinse oscailte agus iad a chur chun cinn a mhéid is féidir, i gcomhréir le beartas eolaíochta oscailte an Aontais.
Bainistiú sonraí agus idir-inoibritheacht
Sreafaí oibre a dhearadh lena mbarrfheabhsaítear rannchuidiú na n-úsáideoirí, bíodh siad ina n-institiúidí oidhreachta cultúrtha, ina n-eagraíochtaí taighde, ina dtionscail chultúrtha agus chruthaitheacha, ina ndaoine aonair atá ag obair sna heagraíochtaí sin, nó in aon cheann eile. Is é is aidhm dó sin cuidiú le húsáideoirí a ionduchtú – trí phrótacail agus seirbhísí comhtháite – chun dúbláil iarrachtaí a sheachaint, agus chun feabhas a chur ar shineirgí idir tionscnaimh áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus Eorpacha. Áirítear leis sin:
a. A áirithiú, a mhéid is féidir, nach gá do rannchuiditheoirí dhá rannchuidiú ar leith a chur ar fáil don spás sonraí agus don Néal, cé go mbeidís fós in ann é sin a dhéanamh.
b. Sreabhadh comhtháite sonraí idir an dá thionscnamh a áirithiú ionas gur féidir sonraí, ar féidir iad a úsáid sa dá chomhthéacs, a mhalartú go héasca.
Obair a dhéanamh chun cásanna úsáide a fhorbairt, tacú leo agus iad a chur chun cinn, ar cásanna iad lena léirítear sineirgí, comhar oibríochtúil, comhtháthú teicniúil agus breisluach an chomhair idir an spás sonraí agus an Néalríomhaireacht.
Foilseacháin chomhpháirteacha agus treoirlínte teicniúla a tháirgeadh maidir le sreafaí sonraí agus sreafaí oibre comhair chun tacú le heolas nua a chruthú sa Néal ó fhoinsí spáis sonraí agus chun na torthaí a chomhtháthú sa spás sonraí.
Fothú acmhainneachta agus scileanna
- Acmhainní fothaithe acmhainneachta a fhorbairt, cuir chuige chaighdeánaithe forbartha agus seachadta oiliúna a chur chun feidhme, agus straitéis ailínithe a ghlacadh chun comhlántacht na n-iarrachtaí a uasmhéadú agus iomarcaíocht a sheachaint. Roinnfear an straitéis sin le gníomhaithe Eorpacha ábhartha eile i réimse na hoidhreachta cultúrtha agus na hEolaíochta Oscailte.
- Úsáideoirí a chumhachtú chun bealaí nua oibre a ghlacadh trí bhreisluach soiléir a sholáthar, trí chonairí rochtana coiteanna, comhéadain choiteanna agus comhthuiscint, agus tionscnamh amháin nó an dá thionscnamh á úsáid acu ina saol oibre laethúil.
Rialachas, comhoibriú agus abhcóideacht chomhpháirteach
- Naisc fhoirmiúla rialachais a bhunú idir an dá thionscnamh, lena n-áirítear tascfhórsa comhpháirteach, a cuireadh i bhfeidhm i samhradh 2025. I dteannta a chéile, éilíonn an spás sonraí agus an Néalríomhaireacht tionscnaimh Eorpacha ábhartha eile chun páirt a ghlacadh iontu san iarracht chun rialachas comhroinnte ar Choimíneachtaí Digiteacha don oidhreacht chultúrtha a bhunú.
- Tosaíochtaí comhroinnte a chur chun cinn – amhail 3D agus IS, eolaíocht oscailte agus ceannasacht dhigiteach agus chultúrtha na hEorpa – agus an beartas a bheidh ann amach anseo a mhúnlú le chéile, lena n-áirítear rannchuidiú le comhairliúcháin don chéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil eile de chuid an Aontais agus don Straitéis IS atá ar na bacáin d’Earnálacha an Chultúir agus na Cruthaitheachta mar chuid den Chompás Cultúir don Eoraip.
